New York City leeft voor het exclusieve. Het houdt van de dingen die maar weinigen te zien krijgen, van de momenten die aanvoelen als een geheim dat wordt gedeeld tussen de stad en degenen die naar boven kijken. Manhattanhenge past in dit plaatje.
Het gebeurt slechts vier avonden per jaar. De zon staat op één lijn met het Oost-West-raster. Hij valt recht in de kloof van wolkenkrabbers en lijkt alsof hij door een glijbaan van staal en glas naar beneden glijdt.
Een van de meest verwachte shows van New York. Astronomisch gezien.
Het komt eind mei voor. Tweemaal. En twee keer midden juli. Maar pas op: slechts één van de data in juli omlijst de hele zon. De ander geeft je een halve maat. Nog steeds goed, maar niet het belangrijkste evenement.
Hoe het zijn naam kreeg
Neil deGrasse Tyson heeft het bedacht. De astrofysicus en het tv-gezicht wilden waarschijnlijk Stonehenge oproepen, die oude Britse stapel stenen die wel of niet als zonnewendekalender voor rituele doeleinden heeft gediend.
Maar hier zit het probleem.
Manhattanhenge is niet ceremonieel. Het komt niet overeen met de kosmische intentie. Het is een ongeluk. Een vrolijke geometrische blip, voortkomend uit het Commissioners’ Plan van 811. Ze draaiden het stratenpatroon van Manhattan negenentwintig graden ten oosten van het ware noorden, gewoon om overeen te komen met de natuurlijke oriëntatie van het eiland.
Twee eeuwen later. Die beslissing maakt de lichtshow mogelijk.
Wij denken dat de zon opkomt in het oosten en ondergaat in het westen. Eenvoudig. Slechts twee keer per jaar is dat waar. Lente- en herfst-equinoxen. De rest van de tijd migreert de zon. Terwijl de aarde ronddraait, kruipen zonsopgang- en zonsondergangpunten langs de horizon. Twee keer per jaar staan ze in de rij in de straten van New York.
Toeval? Misschien. Of gewoon weer geometrie winnen.
Het is een gelukkig toeval van het plan uit 1811, niets meer en niets minder.
Wanneer moet je omhoog kijken?
Markeer de kalenders. 11 juli is de grote.
Op zaterdagavond, rond 20.20 uur. EDT, de hele gloeiende bol zal zichzelf tussen gebouwen inkaderen. Het is het ansichtkaartmoment.
De volgende nacht, 12 juli, is anders. Om 20:21 uur zie je nog maar de helft van de zon. Nog steeds mooi. Minder nauwkeurig.
Wat is beter, vraag je? Het hangt ervan af of je je kunst compleet of onderbroken wilt hebben.
