Het begon als een lunchclub in Londen in 1921. John Galsworthy, een romanschrijver die het gewicht van woorden begreep, wilde degenen die ze hanteerden samenbrengen. Hij wilde niet alleen leeftijdsgenoten. Hij wilde een schild.
De naam zelf vertelt het verhaal. PEN staat voor dichters, toneelschrijvers, redacteuren, essayisten en romanschrijvers. Het was geen acroniem voor winst of prestige. Het was een verklaring van wie er aan tafel zat.
Tegenwoordig is die kleine groep uitgegroeid tot een mondiaal netwerk. Er zijn nu meer dan 80 PEN-centra verspreid over ongeveer 60 landen. Het hoofdkantoor blijft in Londen, maar de stem is wereldwijd.
De missie is eenvoudig maar moeilijk te houden. Vrijheid van meningsuiting voor alle schrijvers. Ongeacht hun nationaliteit. Ongeacht hun ras of religie. Het maakt niet uit of ze onder een democratie of een dictatuur leven.
Wanneer overheden proberen hun eigen verhalenvertellers het zwijgen op te leggen, komt PEN tussenbeide. Ze praten er niet alleen over. Ze verdedigen en ondersteunen schrijvers die worden lastiggevallen, vervolgd of onderdrukt.
Hoe beschermt een literair genootschap iemand eigenlijk?
Het is geen magie. Het is zichtbaarheid.
Door een auteur die het zwijgen wordt opgelegd in de schijnwerpers te zetten, maakt PEN het moeilijker voor regimes om hem in het donker te laten verdwijnen. Ze sturen brieven. Ze verzamelen steun. Ze gebruiken de kracht van het geschreven woord om het recht om te schrijven te verdedigen.
Maar het is niet allemaal een drama met hoge inzet. De organisatie doet ook het stille, essentiële werk om de literatuur levend te houden.
Ze sponsoren vertalingen van werken uit obscure of verwaarloosde talen. Waarom? Omdat enkele van de meest vitale verhalen gevangen zitten in tongen die niet goed overkomen. PEN helpt hen grenzen over te steken.
Ze houden conferenties. Ze bespreken het rommelige snijvlak van politiek en literatuur. Ze publiceren pamfletten en nieuwsbrieven die het gesprek gaande houden als de nieuwscyclus zich voortzet.
En ja, ze delen prijzen uit. Literaire herkenning is belangrijk. Het valideert het ambacht.
Dus hoe word je lid van deze club?
Het is geen klik-en-aanmeldproces. Om lid te kunnen worden, moet een auteur doorgaans minimaal twee boeken hebben gepubliceerd. En een van die boeken moet een aanzienlijk literair onderscheid vertonen.
Het is een meritocratie van het geschreven woord.
De organisatie bevordert internationale intellectuele uitwisselingen en goodwill. Het herinnert ons eraan dat schrijvers geen geïsoleerde eilanden zijn. Wij zijn een verbonden archipel.
Wanneer een van ons wordt bedreigd, voelt het hele netwerk dat.
Zit er nog kracht in een boek?
Kijk eens wie PEN beschermt. Kijk naar de schrijvers die in gevangeniscellen zijn verdwenen of naar ballingschap zijn gevlucht. Hun overleving hangt vaak af van het lawaai dat wordt gemaakt door anderen die vrijuit kunnen spreken.
De structuur is strak. Het doel is duidelijk.
Steun de schrijvers die zichzelf niet kunnen onderhouden. Vertaal wat anderen negeren. Eer het ambacht.
De naam blijft hetzelfde. De missie wordt moeilijker.
