Misja Artemis II, której celem było wysłanie astronautów na przelot w pobliżu Księżyca, została opóźniona o co najmniej miesiąc z powodu wycieków wodoru i innych problemów technicznych wykrytych podczas krytycznych testów przed startem. Tymczasem Słońce wyemitowało jeden z najpotężniejszych rozbłysków słonecznych od dziesięcioleci, budząc obawy dotyczące zakłóceń w działaniu satelitów i podkreślając trwającą odbudowę warstwy ozonowej – chociaż nowe chemikalia mogą stwarzać nieprzewidywalne ryzyko. Wreszcie, ostatnie badania potwierdzają, że dzieci rodzą się z wrodzonym poczuciem rytmu.
Artemis II: Pokonywanie opóźnień w uruchomieniu
Misja Artemis II, mająca stanowić preludium do przyszłych lądowań na Księżycu, ma na celu wysłanie czterech astronautów na 10-dniowy przelot w pobliżu Księżyca. Niedawna „próba na mokro” – symulująca start rakiety z pełnym paliwem – ujawniła utrzymujące się wycieki wodoru – problem, który wcześniej opóźniał misję Artemis I. Pomimo wcześniejszych poprawek inżynierowie stoją teraz przed tym samym problemem, wydłużając harmonogram o miesiące. W samym module wystąpiła również awaria zaworu włazu, co wymagało dalszego dostrojenia przed lotem załogowym. NASA obiera obecnie za potencjalny termin startu marzec, ale aby zapewnić bezpieczeństwo, potrzebne są dalsze testy.
Aktywność słoneczna: rozbłyski i zorze polarne
1 lutego Słońce wyemitowało intensywny rozbłysk klasy X, jeden z najsilniejszych od trzech dekad. Te wybuchy promieniowania elektromagnetycznego mogą zakłócać działanie satelitów, ale także powodować spektakularne zorze polarne – migoczące światła widoczne na nocnym niebie, gdy naładowane cząstki zderzają się z ziemską atmosferą. Wydarzenie uwypukliło zmienną naturę Słońca i jego wpływ na pogodę kosmiczną.
Odbudowa warstwy ozonowej: koszt postępu?
Warstwa ozonowa, która chroni Ziemię przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym, w dalszym ciągu się odbudowuje dzięki Protokołu Montrealskiemu z 1987 r. zakazującego substancji chemicznych zubożających warstwę ozonową, takich jak CFC. Jednak nowe badanie pokazuje, że wycofywanie CFC doprowadziło do wzrostu stosowania kwasu trifluorooctowego (TFA), substancji chemicznej będącej „na zawsze” PFAS. Od 2000 r. do atmosfery uwolniono około 370 000 ton TFC, gromadząc się w wodzie pitnej i powodując ryzyko dla zdrowia, w tym dysfunkcję układu odpornościowego, brak równowagi hormonalnej i problemy z reprodukcją. Sugeruje to, że decyzje środowiskowe mogą czasami powodować nowe, nieprzewidziane komplikacje.
Dzieci rodzą się rytmicznie: nowe badania
Niedawne badanie opublikowane w PLOS Biology pokazuje, że noworodki mają wrodzone poczucie rytmu. Naukowcy wykorzystali elektroencefalogramy (EEG) do monitorowania aktywności mózgu podczas odtwarzania przearanżowanych i nieułożonych utworów Johanna Sebastiana Bacha. Fale mózgowe niemowląt wykazywały zdziwienie, gdy zmieniał się rytm piosenek, ale nie, gdy zmieniano melodie, co wskazywało na genetycznie zdeterminowaną predyspozycję do postrzegania rytmu. Sugeruje to, że synchronizacja muzyczna jest podstawowym aspektem ludzkiego poznania od urodzenia.
Obecne odkrycia dotyczące misji NASA Artemis II, rozbłysków słonecznych, odzyskiwania ozonu i rytmów dziecięcych podkreślają, jak złożone i wzajemnie powiązane są systemy naturalne i sztuczne. Każde odkrycie, opóźnienie lub zagrożenie rodzi nowe pytania o przyszłość eksploracji kosmosu, zdrowie środowiska i podstawowy rozwój człowieka.
