Rekiny grenlandzkie, jedne z najdłużej żyjących kręgowców na Ziemi, mają niezwykłą zdolność do utrzymania funkcjonalnego wzroku nawet w starszym wieku, co potencjalnie ujawnia wskazówki dotyczące spowalniania związanego z wiekiem pogarszania się wzroku u ludzi. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Nature Communications podważa długo utrzymywane przekonanie, że te masywne, wielowiekowe drapieżniki stają się praktycznie ślepe, wykazując, że ich oczy pozostają przystosowane do warunków słabego oświetlenia nawet po prawie 400 latach życia.
Obalanie konwencjonalnych przekonań
Przez dziesięciolecia naukowcy snuli teorię, że rekiny grenlandzkie cierpią na znaczne zaburzenia widzenia z powodu inwazji pasożytów, które często osiedlają się w ich rogówkach. Jednak naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine nie znaleźli dowodów na zwyrodnienie siatkówki u rekinów starszych niż 100 lat. Jest to godne uwagi, ponieważ większość kręgowców wraz z wiekiem doświadcza postępującej utraty wzroku.
„Z ewolucyjnego punktu widzenia w organizmie nie zatrzymuje się organ, którego nie potrzebuje” – wyjaśnia Dorota Skowrońska-Krawicz, jedna z autorek badania. Jej zespół zaobserwował, że rekiny aktywnie śledzą źródła światła, co udowodniło, że ich układ wzrokowy pozostaje sprawny pomimo zaawansowanego wieku.
Znaczenie dla zdrowia ludzkiego
Wyjątkowa ochrona wzroku rekinów grenlandzkich ma potencjalne konsekwencje dla badań nad zdrowiem człowieka. Związana z wiekiem utrata wzroku jest poważnym problemem starzejącej się populacji świata, a zrozumienie, w jaki sposób te rekiny omijają typowe procesy zwyrodnieniowe, może doprowadzić do przełomu w zapobieganiu podobnym schorzeniom u ludzi lub ich spowalnianiu.
Dlaczego długowieczność ma znaczenie
Długowieczność rekina grenlandzkiego jest już przedmiotem intensywnych zainteresowań naukowych. Jej powolny metabolizm i wyjątkowe adaptacje fizjologiczne przyczyniają się do jej ekstremalnej długości życia. Fakt, że jej układ wzrokowy pozostaje funkcjonalny przez tak długi okres, sugeruje, że istnieją mechanizmy leżące u podstaw utrzymania zdrowia komórek i zapobiegania pogorszeniu się związanemu z wiekiem.
Przyszłość badań nad wzrokiem rekinów
Emily Thom, kolejna badaczka biorąca udział w projekcie, podkreśla niewykorzystany potencjał w badaniu gatunków długowiecznych, takich jak rekin grenlandzki. Badanie wymaga dalszych badań czynników biochemicznych i genetycznych, które przyczyniają się do ich niezwykłej stabilności wizualnej. Może to otworzyć drogę do nowych podejść terapeutycznych mających na celu utrzymanie wzroku u starzejących się osób.
Odkrycie to podkreśla wartość badania organizmów ekstremalnych w odkrywaniu podstawowej wiedzy biologicznej. Dobrze zachowana wizja rekina grenlandzkiego po stuleciach to nie tylko osobliwość, ale potencjalny klucz do zrozumienia i zwalczania związanego z wiekiem starzenia się innych gatunków, w tym naszego.
