Astronomowie wykonali oszałamiające zdjęcie największego dysku protoplanetarnego, jaki kiedykolwiek zaobserwowano, żartobliwie nazwanego przez astronomów „Chivito Dracula” ze względu na jego kształt i pochodzenie. Ta masywna struktura, położona 1000 lat świetlnych od Ziemi, rozciąga się na odległość około 400 miliardów mil, czyli około 40 razy większą od średnicy naszego Układu Słonecznego. Odkrycie, opublikowane w The Astrophysical Journal, zapewnia wyjątkową okazję do zbadania chaotycznych wczesnych etapów powstawania planet.
Dyski planetarne jako „żłobki planetarne”
Dyski protoplanetarne mają fundamentalne znaczenie dla narodzin układów słonecznych. Te wirujące formacje gazu i pyłu otaczają młode gwiazdy, ostatecznie łącząc się w planety. Szacuje się, że dysk, oficjalnie oznaczony jako IRAS 23077+6707, ma masę od 10 do 30 razy większą od Jowisza, co czyni go wyjątkowo dużym i niestabilnym.
Niezwykły dysk ma po jednej stronie struktury przypominające włókna, co wskazuje na procesy dynamiczne, takie jak niedawna emisja pyłu i gazu. Stwarza to burzliwą i chaotyczną kompozycję, jakiej nie było nigdzie wcześniej.
„Nowe zdjęcia z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a pokazują, że żłobki planetarne mogą być znacznie bardziej aktywne i chaotyczne, niż się spodziewaliśmy” – wyjaśnia Christina Monsch, jedna ze współautorek badania.
Implikacje dla pochodzenia naszego Układu Słonecznego
Naukowcy spekulują, że ten niezwykle niestabilny dysk może być większą wersją naszego wczesnego Układu Słonecznego. Badając jego zachowanie, naukowcy mają nadzieję uzyskać lepszy wgląd w to, jak powstały planety – w tym te w naszym kosmicznym środowisku. Rozmiar i skład dysku stanowią wyzwanie dla istniejących modeli rozwoju planet.
Hubble pozostaje ważnym instrumentem
Mimo że Kosmiczny Teleskop Hubble’a został wystrzelony w 1990 roku, nadal dostarcza przełomowych obserwacji. Oprócz tego odkrycia Hubble niedawno uchwycił rzadkie zderzenia skał kosmicznych, zaobserwował białego karła pochłaniającego obiekt wielkości Plutona i stworzył największą fotomozaikę Galaktyki Andromedy.
Joshua Bennett, współautor badania, powiedział, że Hubble stanowi „pierwsze miejsce dla chaotycznych procesów kształtujących dyski podczas budowy nowych planet – procesów, których jeszcze w pełni nie rozumiemy”.
Odkrycie Chivito Draculi podkreśla stałą wartość Kosmicznego Teleskopu Hubble’a i potencjał dalszych przełomów w naszym rozumieniu powstawania planet.
