Wetenschappers die de genetische signatuur van renaissancemeester Leonardo da Vinci nastreven, geloven dat ze een belangrijke, maar nog niet definitieve, doorbraak hebben bereikt. Onderzoekers van het Leonardo da Vinci DNA-project hebben mannelijk DNA geïdentificeerd in monsters van aan hem toegeschreven werken, waaronder de krijttekening Heilig Kind en andere artefacten. De bevindingen, geplaatst op de preprintserver bioRxiv, suggereren een mogelijke Toscaanse afstamming van het DNA – een verleidelijke aanwijzing, maar verre van overtuigend.
De uitdaging van het oude DNA
Het terugvinden van het genoom van Da Vinci is een buitengewone uitdaging. Zijn stoffelijk overschot ging verloren tijdens de Franse Revolutie en hij liet geen bevestigde directe nakomelingen achter. Dit maakt traditionele genealogische methoden onmogelijk. In plaats daarvan vertrouwen onderzoekers op sporen-DNA dat is gevonden op zijn kunstwerken en bijbehorende objecten. De aanpak lijkt op forensische wetenschap: het vinden van passend genetisch materiaal uit meerdere bronnen om een zaak op te bouwen.
Hoe het onderzoek werkt
Het team analyseerde monsters op omgevingskenmerken (zoals sporen van planten) die consistent waren met de bekende bewegingen en levensstijl van Da Vinci. Vervolgens identificeerden ze mannelijk DNA met potentiële Toscaanse oorsprong. Hoewel het technische werk door externe deskundigen als “spectaculair” en “robuust” wordt beschouwd, bevindt het onderzoek zich nog in de voorbereidende fase, in afwachting van peer review. De kernvraag blijft: bewijzen dat het DNA daadwerkelijk van Da Vinci is en niet van iemand anders die met zijn werken omging.
Waarom dit belangrijk is
De zoektocht naar het DNA van Da Vinci gaat niet alleen over nieuwsgierigheid. Het verlegt de grenzen van oud DNA-onderzoek en toont aan dat genetische sporen uit historische artefacten kunnen worden gehaald. Dit opent nieuwe wegen voor het bestuderen van het verleden, zelfs als traditionele methoden falen. Bovendien benadrukt de inspanning de complexe wisselwerking tussen kunst, wetenschap en geschiedenis. De objecten die Da Vinci maakte, bevatten nu biologische aanwijzingen over zijn leven.
De waarschuwingen
Het onderzoek kampt met aanzienlijke beperkingen. Het kunstwerk van Da Vinci is door de eeuwen heen door talloze mensen aangeraakt, waardoor de monsters zijn besmet met modern DNA. Het bepalen van de ouderdom van het DNA is ook moeilijk, wat betekent dat de sporen van iedereen kunnen zijn die na de dood van Da Vinci met de kunst in aanraking is gekomen. Zelfs als de Toscaanse afkomst waar zou zijn, zouden tientallen of honderden mensen uit de regio soortgelijke sporen hebben achtergelaten.
Vooruitkijken
Onderzoekers erkennen dat de huidige bevindingen niet definitief zijn. Verdere validatie vereist het ontdekken van geverifieerde da Vinci-resten of het identificeren van levende nakomelingen met bijpassend DNA. In de tussentijd dient het project als model voor toekomstig onderzoek: elk historisch object draagt een genetische vingerafdruk, wachtend om ontcijferd te worden. De echte waarde ligt misschien niet alleen in het identificeren van het genoom van Da Vinci, maar ook in het reconstrueren van het netwerk van mensen die verbonden zijn met zijn leven en werk via de sporen die ze hebben achtergelaten.
De jacht gaat door, gedreven door de aantrekkingskracht van het ontsluiten van een biologisch geheim uit het verleden.
