Een recent onderzoek naar de genetische sporen gevonden op de Lijkwade van Turijn heeft een eeuwenoud debat nieuw leven ingeblazen. Nieuw onderzoek suggereert dat de stof mogelijk is geweven met garen uit India en veel over de Middellandse Zee is gereisd, waardoor de oorsprong ervan mogelijk in verband wordt gebracht met de Levant – de bijbelse setting van het Nieuwe Testament.
Hoewel de bevindingen een verleidelijke inkijk bieden in de geschiedenis van het relikwie, dringen velen in de wetenschappelijke gemeenschap aan op voorzichtigheid, waarbij ze opmerken dat de resultaten eerder een weerspiegeling kunnen zijn van moderne besmetting dan van oude oorsprong.
De studie: een “metagenomische” diepe duik
Onderzoekers Gianni Barcaccia (Universiteit van Padua) en Alessandro Achilli (Universiteit van Pavia) gebruikten een techniek die bekend staat als metagenomics om een fragment van de lijkwade verzameld in 1978 te analyseren. In plaats van naar één enkele bron te zoeken, hebben ze alle genetische fragmenten in het monster gesequenced om menselijk, dierlijk, plantaardig en microbieel DNA te identificeren.
De studie rapporteerde een “hoorn des overvloeds” van genetisch materiaal, waaronder:
– Menselijk DNA: Komt overeen met de oorspronkelijke verzamelaar uit 1978 en verschillende groepen uit West-Eurazië, Europa en het Nabije Oosten.
– Dierlijk DNA: Sporen van katten, honden, runderen en varkens.
– Planten-DNA: Bewijs van wortels, tarwe, maïs, pinda’s en bananen.
De onderzoekers suggereren dat deze bevindingen wijzen op een geschiedenis van uitgebreide blootstelling in het Middellandse Zeegebied en impliceren dat de grondstoffen van het textiel afkomstig kunnen zijn van het Indiase subcontinent.
Het scepticisme: besmetting versus geschiedenis
Ondanks de provocerende conclusies waarschuwen experts dat de aanwezigheid van divers DNA niet noodzakelijkerwijs bewijst waar het doek zijn reis begon. De centrale uitdaging bij de Lijkwade is het extreme besmettingsniveau.
“Sinds het object is aangeraakt door mensen die zelfs van verre oorden kwamen… is het op verschillende manieren besmet, zonder enige mogelijkheid om alle stadia en het punt van oorsprong te reconstrueren.”
— Andrea Nicolotti, historicus aan de Universiteit van Turijn
Verschillende factoren bemoeilijken de interpretatie van deze nieuwe gegevens:
1. Het “banaan”-probleem
Critici wijzen erop dat het vinden van bananen-DNA niet bewijst dat de lijkwade zich in een tropisch gebied bevond; het bewijst eenvoudigweg dat de lijkwade in contact kwam met iets dat bananen-DNA bevatte. Aangezien de lijkwade in Frankrijk, Zwitserland, België en Italië is tentoongesteld, is deze blootgesteld aan eeuwenlang stof, huidcellen en milieuafval.
2. Methodologische zwakke punten
Biologische antropologen, zoals Allison Mann van de Universiteit van Wyoming, merken op dat de methoden die worden gebruikt om het DNA van planten en dieren met elkaar te matchen, gevoelig zijn voor vals-positieven. Christina Warner van de Harvard Universiteit herhaalde dit en suggereerde dat veel van de geïdentificeerde soorten ‘data-artefacten’ zouden kunnen zijn: fouten in de digitale verwerking in plaats van feitelijke biologische sporen.
3. De technologische tijdlijn
Historicus Andrea Nicolotti benadrukt een belangrijke archeologische hindernis: de weefstijl van de lijkwade. Het doek lijkt te zijn gemaakt op een vierassig horizontaal trapweefgetouw. Uit historische gegevens blijkt dat deze specifieke technologie in de tijd van Jezus niet algemeen beschikbaar was in het Middellandse Zeegebied, maar later via de Vlamingen in de 13e eeuw naar voren kwam.
De wetenschappelijke impasse
De Lijkwade van Turijn blijft een van de meest polariserende artefacten in de geschiedenis. In 1989 concludeerde radiokoolstofdatering door drie onafhankelijke laboratoria met 95% zekerheid dat het materiaal dateerde tussen 1260 en 1390, lang na het tijdperk van Christus. Hoewel gelovigen deze bevindingen vaak betwisten, zou elk definitief bewijs van het tegendeel nieuwe radiokoolstoftests vereisen – een proces waarbij delen van het materiaal worden vernietigd, wat het Vaticaan waarschijnlijk niet zal toestaan.
Conclusie: Hoewel de nieuwe metagenomische gegevens een fascinerende kaart opleveren van de biologische ‘ruis’ op de Lijkwade, slagen ze er niet in de bijbelse oorsprong ervan te bewijzen. Totdat deze bevindingen door vakgenoten zijn beoordeeld en de mogelijkheid van moderne besmetting strikt is uitgesloten, blijft de sluier een mysterie dat gevangen zit tussen wetenschappelijk onderzoek en religieuze toewijding.
