Groenlandse haaien, een van de langstlevende gewervelde dieren op aarde, beschikken over een buitengewoon vermogen om tot op hoge leeftijd functioneel te blijven zien – wat mogelijk aanwijzingen bevat voor het vertragen van leeftijdsgebonden verlies van gezichtsvermogen bij mensen. Een nieuwe studie gepubliceerd in Nature Communications betwist de lang gekoesterde overtuiging dat deze enorme, eeuwenoude roofdieren effectief blind worden, wat aantoont dat hun ogen aangepast blijven aan omstandigheden met weinig licht, zelfs nadat ze bijna 400 jaar hebben geleefd.
Conventionele wijsheid uitdagen
Decennia lang gingen wetenschappers ervan uit dat Groenlandse haaien aanzienlijke gezichtsstoornissen leden als gevolg van parasitaire plagen die zich vaak in hun hoornvliezen nestelen. Onderzoekers van de Universiteit van Californië, Irvine, vonden echter geen bewijs van netvliesdegeneratie bij haaien ouder dan 100 jaar. Dit is opmerkelijk, aangezien de meeste gewervelde dieren met het ouder worden een progressieve achteruitgang van het gezichtsvermogen ervaren.
“Evolutionair gesproken behoud je het orgaan dat je niet nodig hebt niet”, legt Dorota Skowronska-Krawczyk uit, co-auteur van het onderzoek. Haar team observeerde haaien die actief lichtbronnen volgden, wat bewees dat hun visuele systemen ondanks hun hoge leeftijd operationeel blijven.
Gevolgen voor de menselijke gezondheid
De uitzonderlijke visuele retentie bij Groenlandse haaien heeft potentiële implicaties voor onderzoek op het gebied van de menselijke gezondheid. Leeftijdsgebonden verlies van gezichtsvermogen is een grote zorg voor de vergrijzende wereldbevolking, en inzicht in hoe deze haaien typische degeneratieve processen omzeilen zou kunnen leiden tot doorbraken in het voorkomen of vertragen van soortgelijke aandoeningen bij mensen.
Waarom een lang leven belangrijk is
De levensduur van de Groenlandse haai is al een onderwerp van intense wetenschappelijke belangstelling. De langzame stofwisseling en unieke fysiologische aanpassingen dragen bij aan de extreme levensduur. Het feit dat het visuele systeem gedurende zulke lange perioden functioneel blijft, suggereert dat er mogelijk onderliggende mechanismen zijn voor het behoud van de cellulaire gezondheid en het voorkomen van leeftijdsgebonden achteruitgang.
De toekomst van onderzoek naar haaienvisie
Emily Tom, een andere onderzoekster van het project, benadrukt het onbenutte potentieel van het bestuderen van langlevende soorten zoals de Groenlandse haai. De studie moedigt verder onderzoek aan naar de biochemische en genetische factoren die bijdragen aan hun opmerkelijke visuele veerkracht. Dit zou de weg kunnen vrijmaken voor nieuwe therapeutische benaderingen gericht op het behoud van het gezichtsvermogen bij ouder wordende mensen.
Deze ontdekking onderstreept de waarde van het bestuderen van extreme organismen om fundamentele biologische inzichten te ontsluiten. De goed bewaarde visie van de Groenlandse haai na eeuwen is niet slechts een rariteit, maar een potentiële sleutel tot het begrijpen en bestrijden van de leeftijdsgerelateerde achteruitgang van andere soorten, waaronder de onze.
